imc thessaloniki και σχέση με το παγκόσμιο δίκτυο των imc

Η συλλογικότητα του imc thessaloniki δημιουργήθηκε το Σεπτέμβριο του 2001 και από τον Νοέμβριο του ίδιου έτους ξεκίνησε να διαχειρίζεται την ομώνυμη ιστοσελίδα. Την ίδια χρονική περίοδο δημιουργήθηκε και το imc Athens. Ένας από τους βασικούς λόγους που δεν επιλέχτηκε ένα κεντρικό imc για όλη την Ελλάδα αλλά δύο, ήταν η πεποίθηση πως τα ζητήματα και οι δράσεις που πραγματοποιούνται στον κάθε τόπο μπορούν να αναδειχθούν καλύτερα από τους ανθρώπους που τα προκαλούνε, αλλιώς υπάρχει ο σοβαρός κίνδυνος να διαμεσολαβηθούν. Έτσι λοιπόν, η συλλογικότητα του imc στη Θεσσαλονίκη δημιουργήθηκε από άτομα που ήδη δραστηριοποιούνταν σε τοπικές δράσεις αντιεξουσιαστικού κυρίως χαρακτήρα, συμμετείχαν από πριν σε διάφορα αντιεξουσιαστικά εγχειρήματα και συλλογικότητες, όπως επίσης πλαισιώθηκε η ομάδα και από ανεξάρτητα άτομα. Βασικό χαρακτηριστικό και θεμελιακή αρχή της σύστασης της ομάδας ήταν ότι πρώτα από όλα είμαστε διαδηλωτές ενάντια σε κάθε μορφή εξουσίας, και έπειτα μέλη της ομάδας αντιπληροφόρησης. Αυτό σημαίνει πως προτεραιότητά μας είναι να δημιουργούμε και να συμμετέχουμε ενεργά σε δράσεις στο πραγματικό χώρο και χρόνο, και έπειτα, εάν το κρίνουμε σκόπιμο, να τις μεταφέρουμε στον ψηφιακό χωροχρόνο του διαδικτύου. Αρχή που αναφέρεται φυσικά σε όλα σχεδόν τα imc, αλλά που γνώμη μας είναι ότι λίγες φορές εφαρμόζεται στην πράξη.

Πάμε όμως λίγο πιο πίσω.

Τα indymedia εμφανίζονται για πρώτη φορά το Νοέμβριο του 1999 στο Σηάτλ, στις διαδηλώσεις ενάντια στη σύνοδο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (Π.Ο.Ε.-W.T.O.). Ήταν η απάντηση στην ανάγκη των διαδηλωτών για μια διαφορετική από τα κυρίαρχα media, ανεξάρτητη, από τη βάση κάλυψη των γεγονότων αντίστασης. Επίσης, εξαρχής διακήρυξαν τον μη εμπορευματικό και μη εταιρικό χαρακτήρα τους. Η λειτουργία τους βασίζεται στην αμφίδρομη, άμεση - στο βαθμό που το επιτρέπει το διαδίκτυο - «επικοινωνία» και ανταλλαγή πληροφοριών. Τέλος, δομικό τους χαρακτηριστικό αλλά και στόχος ήταν ότι μπορούσαν να διαδοθούν σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη. Κάθε ομάδα που συμφωνούσε με τα παραπάνω, αρκετά γενικόλογα είναι η αλήθεια, χαρακτηριστικά, μπορούσε να ενταχθεί στο δίκτυο, ιδρύοντας ένα τοπικό imc. Έτσι λοιπόν μέσα στο 2000 δημιουργούνται περίπου 25 τοπικά imc, τα περισσότερα εκ των οποίων στις ΗΠΑ, αλλά και τα πρώτα στην Ευρώπη. Σήμερα το παγκόσμιο δίκτυο των Indymedia έχει γιγαντωθεί σε βαθμό που αριθμεί πάνω από 150 τοπικά imc.

Η δικιά μας πρώτη επαφή με το δίκτυο των indymedia έγινε το καλοκαίρι του 2001 στις διαδηλώσεις στη Γένοβα. Τότε ήταν ακόμα στην άνοδό του το λεγόμενο «κίνημα αντιπαγκοσμιοποίησης» και, αρκετά ρομαντικά, θα λέγαμε ότι έπνεε στην Ευρώπη μια αύρα ενθουσιασμού για τις καινούργιες και αρκετά ελπιδοφόρες τακτικές αντιπαράθεσης των ανθρώπων που αντιστέκονται. Μαζικές διαδηλώσεις, καινοτόμες δράσεις, νέες δομές και δίκτυα επικοινωνίας (όπως τα imc), πανευρωπαϊκά και παγκόσμια συνέδρια αντίστασης. Φαινόταν πως κάτι καινούργιο γεννιόταν, ή έτσι εμείς θέλαμε να το αντιληφθούμε. Η Ελλάδα απ' την άλλη βρίσκεται αρκετά μακριά από την κεντρική Ευρώπη και οι επιρροές αργούν να έρθουν. Ταυτόχρονα, έχει μια ισχυρή παράδοση αντίστασης που σχετικά δύσκολα, στην αρχή τουλάχιστον, πειραματίζεται με το καινούργιο. Σε αυτό το πλαίσιο, αρκετοί από αυτούς που πήραμε την πρωτοβουλία για τη σύσταση του imc thessaloniki ήμασταν εκείνη την εποχή αρκετά μικροί σε ηλικία και εύκολα γοητευτήκαμε από την προαναφερθείσα αύρα. Σίγουρα στην αρχή σε ένα βαθμό τη μυθοποιήσαμε, καθότι δεν γνωρίζαμε στην ολότητά τους τα παραπάνω γεγονότα αλλά βλέπαμε μόνο την εικόνα τους. Όμως πάνω από όλα θελήσαμε να την ψηλαφίσουμε, επιθυμώντας και εμείς με τον τρόπο μας να τη μετατρέψουμε σε καταιγίδα ενάντια σε κάθε μορφή εξουσίας.

Πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι εκείνη την εποχή στην Θεσσαλονίκη οι δράσεις και τα εγχειρήματα αντιεξουσιαστικού χαρακτήρα, βρίσκονται σε πλήρη παρακμή. Επομένως για εμάς, η κίνηση να συστήσουμε το imc thessaloniki ανάγεται σίγουρα και στην ισχυρή επιθυμία να γνωρίσουμε ριζοσπαστικά υποκείμενα, να δικτυωθούμε, να πάρουμε ζωντανά παραδείγματα από άλλες κινηματικές κουλτούρες, να εξερευνήσουμε τακτικές αντίστασης αλλά και να μάθουμε από τα αδιέξοδα άλλων ομάδων, ούτως ώστε να επιστρέψουμε στο εδώ, στο τώρα και με περισσότερο πάθος και αυτοπεποίθηση να εντείνουμε τις δράσεις μας.

Πέρα από τον παραπάνω εφηβικό ενθουσιασμό, η ίδρυση του indymedia Θεσσαλονίκης ήταν κυρίως η απάντηση στην ανάγκη για δημιουργία μιας σταθερής δομής αντιπληροφόρησης. Βρισκόμαστε σε μια εποχή που τουλάχιστον στη Θεσσαλονίκη, όπως είπαμε, σχεδόν όλα τα οργανωμένα αντιεξουσιαστικά εγχειρήματα αντιπληροφόρησης (εφημερίδες, ραδιόφωνα) έχουν κλείσει, εδώ και αρκετά χρόνια. Η ανάγκη όμως για αντιπληροφόρηση ξαναγεννιέται, και τίθεται ξανά το ερώτημα για το εάν θα φλερτάρουμε ή όχι με τα κυρίαρχα media. Η απάντηση θεωρήσαμε ότι δεν αρκεί να είναι απλώς αρνητική, στο βαθμό που δεν δημιουργούμε ανταγωνιστικές μορφές αντί-πληροφόρησης. Όλοι μας κατανοούμε ότι η αφίσα, η μικροφωνική, το μοίρασμα στο δρόμο, είναι απαραίτητα και δεδομένα αλλά το ξέρουμε ότι δεν αρκούν σε μια κοινωνία που βομβαρδίζεται διαρκώς από διαφημιστικά μηνύματα. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι για να έχει το όποιο ανταγωνιστικό «κίνημα» κοινωνική διείσδυση, απαιτούνται πιο οργανωμένες, σταθερές, όλο το 24ωρο αν είναι δυνατό, υποδομές, που να εκπέμπουν, να φωνάζουν και να προσκαλούν τους ανθρώπους να συμμετέχουν στην πιο γοητευτική περιπέτεια των καιρών μας.

Στα πλαίσια αυτά δημιουργούμε το imc thessaloniki. Μια δομή με αρκετά χαμηλό κόστος, που παρέχει μια πληθώρα δυνατοτήτων, άμεση πρόσβαση όλο το 24ωρο, αμφίδρομη δικτύωση, και ταυτόχρονα, σε γενικές γραμμές, είναι άμεσα ελέγξιμο από την συντακτική ομάδα.

Ωστόσο πολύ σύντομα, πριν καν ακόμα κλείσει μισό χρόνο λειτουργίας το imc thessaloniki, αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε μια σειρά από αντιφάσεις και προβλήματα που υπάρχουν στο δίκτυο των indymedia. Άρχισαν να ξεδιπλώνονται οι πραγματικές αντιλήψεις, αφετηρίες και πρακτικές των ανθρώπων που συμμετέχουν στο δίκτυο των imc, με πολλές από τις οποίες - ειδικά όσον αφορά την περίπτωση της Ευρώπης - είμαστε ριζικά αντίθετοι, και η αλήθεια είναι ότι βρεθήκαμε σε αδιέξοδο. Αφετηρία και αποκάλυψη των παραπάνω ήταν η συμμετοχή μας τον Ιανουάριο του 2002 στο πανευρωπαϊκό συνέδριο των imc στο Βερολίνο, στο οποίο βρεθήκαμε με τη διάθεση να γνωρίσουμε και να έρθουμε πιο κοντά με τα πιο ριζοσπαστικά και ενεργητικά υποκείμενα της Ευρώπης όπως με ρομαντική αφέλεια θέλαμε να φανταζόμαστε τους imcίστας. Αντιθέτως είδαμε κατάματα ότι η πραγματικότητα διαφέρει πολύ από τις φαντασιώσεις και ότι τελικά περισσότερα πράγματα μας χωρίζουνε παρά μας ενώνουνε με τα υπόλοιπα imc. Συνειδητοποιούμε ότι οι ιδεολογικές αρχές του δικτύου (της ανεξαρτησίας, του μη εμπορευματικού και μη θεσμικού χαρακτήρα) καταπατούνται ή ερμηνεύονται με διαφορετικό τρόπο. Από τότε άρχισε να εκκολάπτεται η ιδέα να αποχωρήσουμε από το δίκτυο των imc. Ζητήματα όπως η σχέση των imc με εταιρικά-εμπορευματικά αλλά και εναλλακτικά media, οι τρόποι οικονομικής ενίσχυσης, γενικότερα η συνδιαλλαγή των «αντί-καπιταλιστικών» imc με τους θεμελιακούς πυλώνες του καπιταλισμού, δηλαδή τους κρατικούς θεσμούς, τα κυρίαρχα media, τις εταιρίες και τις μ.κ.ο., η διάσταση των ρόλων δημοσιογράφου-διαδηλωτή, οι σχέσεις άτυπης ιεραρχίας, είναι ορισμένα πεδία αιχμής στα οποία διαφωνούμε με το σύνολο σχεδόν των imc της Ευρώπης. Επιδιώξαμε λοιπόν τότε να ανοίξουμε ένα διάλογο με τα ευρωπαϊκά imc ώστε να διασαφηνιστούν τα παραπάνω, θεμελιακά για εμάς, προβλήματα του δικτύου. Όμως η ανταπόκριση δυστυχώς ήταν απογοητευτική. Καμία απολύτως συλλογικότητα imc δεν μας έστειλε απάντηση στις επανειλημμένες από την πλευρά μας προσπάθειες επικοινωνίας. Αυτή η προσβλητική αντιμετώπιση, η οποία μπορεί να ληφθεί ως συνειδητή αδιαφορία ή ως ανικανότητα σκέψης, μας ανάγκασε να διακηρύξουμε την άνοιξη του 2002 την πλήρη ιδεολογική και οικονομική αυτονομία μας, όπως επίσης και το ότι δεν αναλαμβάνουμε καμιά ευθύνη για την πολιτική των υπόλοιπων imc. Παρόλα αυτά, λειτουργικά παραμείναμε στα δίκτυο, διότι εκτιμούμε σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της δουλειάς που γίνεται, το γεγονός ότι χωρίς τα indymedia πολλά πράγματα δεν θα είχαν μαθευτεί (βλ. συνεισφορά των imc στην αντιπληροφόρηση για την κοινωνική εξέγερση στην Αργεντινή), πολλές δράσεις δεν θα ήταν δυνατές. Βεβαία υπάρχει ακόμα το θέμα της τεχνικής υποστήριξης που παρέχει αυτό το δίκτυο. Από την άλλη, υπάρχουν σίγουρα και ισχυροί συναισθηματικοί λόγοι?. Όπως επίσης τέλος ελπίζαμε, πως κάποια στιγμή θα ερχόταν ο καιρός που θα ξεκινούσε η παραπάνω κουβέντα. Διαφορετικά, γνώμη μας ήταν ότι η πορεία του δικτύου θα είναι η πλήρης αφομοίωση, όπως έχει συμβεί ιστορικά με πολλά ανταγωνιστικά και ελπιδοφόρα στο ξεκίνημά τους εγχειρήματα.

Από την άνοιξη λοιπόν του 2002 έως σήμερα δεν έχουμε καμία ουσιαστική επαφή με αλλά imc. Παρά μόνο, κατά τις διαδηλώσεις ενάντια στη σύνοδο κορυφής της ευρωπαϊκής ένωσης που έγινε στη Θεσσαλονίκη τον Ιούνιο του 2003. Τότε λοιπόν, στείλαμε στις παγκόσμιες mailing lists τις σκέψεις και τις προτάσεις μας για τα χαρακτηριστικά του social independent media center που θα δημιουργούσαμε για τις ανάγκες των διαδηλωτών. Για άλλη μια φορά η ανταπόκριση ήταν μηδενική από το σύνολο της παγκόσμιας κοινότητας των imc, όχι επειδή δεν θα ερχόντουσαν στη Θεσσαλονίκη, αλλά διότι αδιαφορούσαν στο να τοποθετηθούν πάνω στα κομβικά ζητήματα που αναφέρουμε στην προηγούμενη παράγραφο. Κατά τη διάρκεια λοιπόν των ημερών του Ιούνη αφίχθησαν ορισμένα άτομα από διάφορα imc της Ευρώπης. Κανένας δεν ήρθε ως εκπρόσωπος κάποιας συντακτικής συνέλευσης imc, η παρουσία τους ήταν πρωτοβουλιακή, ατομική και χωρίς να επιθυμούν οι ίδιοι να αναλάβουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Στις συνελεύσεις που πραγματοποιήθηκαν φάνηκε για άλλη μια φορά η τεράστια απόσταση που μας χωρίζει και απλώς συμφωνήθηκε όλοι να σεβαστούν τις αρχές που έθεσε το imc thessaloniki. Από τότε και έπειτα δεν υπάρχει ουσιαστικά καμιά επαφή με το παγκόσμιο δίκτυο των imc.